Công cụ tính phần trăm
Công cụ tính phần trăm gom 4 phép tính % bạn hay gặp nhất, cả trong tiền bạc lẫn việc hằng ngày: tìm X% của một số, xem một số bằng bao nhiêu % của số khác, tính % thay đổi (tăng hay giảm), và tăng/giảm một số theo %.
Vài ví dụ cho dễ hình dung:
- 15% của 1.000.000.000 = 150.000.000
- 250.000.000 là bao nhiêu % của 1.000.000.000? = 25%
- Tăng từ 800.000.000 lên 1.000.000.000 = +25.0%
Phần trăm (percentage) là một trong những phép tính cơ bản nhất, nhưng bạn gặp nó ở khắp nơi: lãi suất ngân hàng, thuế thu nhập, giảm giá khi mua sắm, cho tới lời lãi khi đầu tư.
Bốn công thức tính phần trăm
1. Tìm X% của Y (Phần trăm của một số)
Kết quả = Y × (X / 100)
Ví dụ: 15% của 1.000.000.000 = 1.000.000.000 × 15/100 = 150.000.000
Dùng khi nào: tính thuế, tính lãi, tính discount.
2. A là bao nhiêu % của B? (Tìm tỷ lệ phần trăm)
% = (A / B) × 100
Ví dụ: 250.000.000 / 1.000.000.000 × 100 = 25%
Dùng khi nào: xem chi phí chiếm bao nhiêu % thu nhập, tính ROI, tính biên lợi nhuận.
3. % thay đổi từ A sang B (Phần trăm tăng/giảm)
% thay đổi = ((B − A) / |A|) × 100
Ví dụ: (1.000.000.000 − 800.000.000) / 800.000.000 × 100 = +25.0%
Số dương là tăng, số âm là giảm. Dùng khi nào: tính lời lỗ cổ phiếu, tính mức tăng lương, đo lạm phát.
4. Tăng/Giảm một số theo X%
Tăng = Y × (1 + X/100) | Giảm = Y × (1 − X/100)
Ví dụ: 500.000.000 tăng 10% = 550.000.000, giảm 10% = 450.000.000
Dùng khi nào: tính giá sau giảm giá, tính lương sau khi tăng, tính vốn còn lại sau lãi hoặc lỗ.
Lỗi hay mắc khi nói về phần trăm
Nhiều người hay lẫn giữa "tăng thêm X%" và "tăng lên X%". Tăng thêm 10% từ 100 thì ra 110. Còn tăng lên thành 10% thì nghe chẳng rõ là bao nhiêu. Vậy nên khi nói, bạn hãy ghi rõ là "tăng thêm" hay "tăng lên thành con số nào".
Ví dụ thực tế: Tính lời khi mua bán nhà
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Giá mua nhà | 800.000.000 |
| Giá bán sau 2 năm | 1.000.000.000 |
| Lợi nhuận | 200.000.000 |
| % lợi nhuận | +25.0% |
Lần lượt áp 4 công thức
- Thuế 2% trên tiền lời: 200.000.000 × 2% = 4.000.000
- Tiền môi giới chiếm bao nhiêu % giá bán? 10.000.000 / 1.000.000.000 = 1.00%
- Giá nhà tăng bao nhiêu %: (1.000.000.000 − 800.000.000) / 800.000.000 = +25.0%
- Lỡ giá tụt 5% thì còn: 1.000.000.000 × (1 − 5%) = 950.000.000
Câu hỏi thường gặp
Tính nhẩm % thế nào khi không có máy tính?
Muốn tìm X% của Y, bạn chia Y cho 100 rồi nhân với X. Hoặc nhẩm theo mẹo này: 10% là dời dấu phẩy sang trái 1 chữ số, 5% là một nửa của 10%, 1% là dời 2 chữ số. Ví dụ 15% của 1 tỷ = 10% (100 triệu) + 5% (50 triệu) = 150 triệu.
Tăng 20% rồi giảm 20% có về như cũ không?
Không nhé. Tăng 20% rồi giảm 20% không quay về số ban đầu đâu. Ví dụ: 100 tăng 20% thành 120, rồi giảm 20% chỉ còn 96, thấp hơn 100 lúc đầu. Đó là do hiệu ứng compounding.
Percentage point khác gì với %?
Percentage point (điểm phần trăm) là con số tuyệt đối, còn % là con số tương đối. Lãi suất nhích từ 5% lên 7% là tăng 2 điểm phần trăm, mà cũng là tăng 40% (vì (7-5)/5 = 40%).
Lãi gửi ngân hàng tính ra sao?
Lấy lãi suất/năm × tiền gửi rồi chia 12 là ra lãi mỗi tháng. Ví dụ gửi 1.000.000.000 với lãi 6%/năm: lãi mỗi tháng = 1.000.000.000 × 6% / 12 = 5.000.000.
Giảm giá (discount) tính thế nào?
Giá gốc × % giảm là ra số tiền được bớt. Giá phải trả = giá gốc − số tiền bớt. Ví dụ: món hàng 1.000.000 giảm 30% = 1.000.000 × 30% = 300.000. Vậy bạn chỉ trả 700.000.
ROI tính theo % ra sao?
ROI = (Tiền lời / Vốn bỏ ra) × 100. Ví dụ: bỏ vốn 800.000.000, thu về 1.000.000.000, lời 200.000.000. ROI = (200.000.000 / 800.000.000) × 100 = 25.0%.