Công cụ tính vòng quay hàng tồn kho
Vòng quay hàng tồn kho (inventory turnover) cho biết trong một năm bạn bán hết và nhập lại kho bao nhiêu lần. Nó được tính bằng cách lấy giá vốn hàng bán (COGS) chia cho hàng tồn kho bình quân. Con số càng cao nghĩa là hàng luân chuyển càng nhanh, tiền vốn không bị "chôn" trong kho lâu; con số thấp báo hiệu hàng ế, tồn nhiều, dễ kẹt dòng tiền và phát sinh chi phí lưu kho.
Đi kèm với nó là số ngày tồn kho bình quân (DIO — days inventory outstanding): trung bình một món hàng nằm trong kho bao nhiêu ngày trước khi bán được, tính bằng 365 chia cho số vòng quay. Với một doanh nghiệp có giá vốn 5.000.000.000 đồng/năm và tồn kho bình quân 800.000.000 đồng, hàng quay 6,25 vòng/năm và mỗi món nằm kho trung bình 58,4 ngày. Đây là hai chỉ số "ruột" để đánh giá doanh nghiệp đang dùng vốn lưu động hiệu quả tới đâu.
Công cụ phía trên cho bạn nhập giá vốn hàng bán và tồn kho bình quân, rồi tính ngay số vòng quay, số ngày tồn kho và so sánh với một mốc tham chiếu minh hoạ. Một lưu ý quan trọng: không có con số "đẹp" chung cho mọi ngành. Siêu thị thực phẩm tươi quay vòng rất nhanh, còn cửa hàng nội thất hay trang sức thì chậm hơn nhiều mà vẫn lành mạnh. Hãy so chính mình với kỳ trước và với đối thủ cùng ngành, đừng so với một con số tuyệt đối.
Công thức và cách công cụ tính
Vòng quay hàng tồn kho
Vòng quay = Giá vốn hàng bán (COGS) / Hàng tồn kho bình quân
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| COGS | Giá vốn hàng bán trong kỳ (5.000.000.000 đồng) |
| Hàng tồn kho bình quân | (Tồn đầu kỳ + Tồn cuối kỳ) / 2 — ở đây dùng 800.000.000 đồng |
| Vòng quay | Số lần kho được bán hết và nhập lại trong năm |
Lưu ý dùng giá vốn, không phải doanh thu. Doanh thu tính theo giá bán (đã có lãi), còn tồn kho ghi sổ theo giá vốn — lấy doanh thu chia tồn kho sẽ thổi phồng số vòng quay. Dùng tồn kho bình quân thay vì số cuối kỳ giúp làm mượt biến động mùa vụ (ví dụ ngành bán lẻ phình kho trước Tết).
Số ngày tồn kho bình quân (DIO)
Số ngày tồn kho = 365 / Vòng quay
Đây chỉ là cách diễn đạt khác của cùng một thông tin, nhưng dễ hình dung hơn: thay vì nói "quay 6,25 vòng/năm", ta nói "trung bình hàng nằm kho 58,4 ngày rồi mới bán". Vòng quay cao thì số ngày tồn kho thấp, và ngược lại.
Đọc con số thế nào cho đúng
- Vòng quay cao / DIO thấp: bán nhanh, ít vốn kẹt trong kho, ít rủi ro hàng lỗi mốt. Nhưng quá cao đôi khi là dấu hiệu nhập quá ít, hay hết hàng (out-of-stock) làm mất doanh thu.
- Vòng quay thấp / DIO cao: hàng ế, tồn kho phình to, vốn bị chôn và tốn chi phí lưu kho, bảo quản, hao hụt. Cần soát lại khâu mua hàng và đẩy mạnh bán ra.
- So sánh đúng đối tượng: chỉ có ý nghĩa khi so với kỳ trước của chính bạn và với doanh nghiệp cùng ngành. Mốc 8,0 vòng dùng trong công cụ chỉ là ví dụ minh hoạ, không phải tiêu chuẩn ngành.
Ví dụ: doanh nghiệp có giá vốn 5.000.000.000 đồng/năm
Giả sử một cửa hàng có giá vốn hàng bán 5.000.000.000 đồng trong năm và hàng tồn kho bình quân 800.000.000 đồng.
| Chỉ tiêu | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Vòng quay hàng tồn kho | 5.000.000.000 / 800.000.000 | 6,25 vòng/năm |
| Số ngày tồn kho (DIO) | 365 / 6,25 | 58,4 ngày |
| Mốc tham chiếu (minh hoạ) | 365 / 8,0 | 45,6 ngày |
Đọc kết quả theo ba ý.
- Hàng quay 6,25 vòng/năm, tức là toàn bộ kho được bán hết và nhập lại trung bình 6,25 lần trong năm. Mỗi món hàng nằm kho khoảng 58,4 ngày trước khi bán được.
- So với mốc minh hoạ 8,0 vòng (tương đương 45,6 ngày tồn kho), cửa hàng này quay chậm hơn một chút — hàng nằm kho lâu hơn khoảng 12,8 ngày. Nếu đây là ngành hàng dễ lỗi mốt, đó là điểm cần cải thiện.
- Giả sử siết tồn kho còn một nửa, tức 400.000.000 đồng mà vẫn giữ nguyên doanh số: vòng quay tăng lên 12,50 vòng/năm và số ngày tồn kho rút còn 29,2 ngày. Phần vốn 400.000.000 đồng được giải phóng có thể dùng cho việc khác — đó chính là lý do quản trị tồn kho gắn chặt với dòng tiền.
Hãy nhập số liệu thực của bạn để xem mình đang ở đâu. Muốn nhìn bức tranh đầy đủ về sức khoẻ tài chính, kết hợp thêm công cụ Phân tích chỉ số và Biên lợi nhuận của FiMo.
Câu hỏi thường gặp
Vòng quay hàng tồn kho là gì và tính thế nào?
Vòng quay hàng tồn kho là số lần doanh nghiệp bán hết và nhập lại kho trong một năm, tính bằng giá vốn hàng bán (COGS) chia cho hàng tồn kho bình quân. Ví dụ: giá vốn 5.000.000.000 đồng, tồn kho bình quân 800.000.000 đồng → vòng quay = 5.000.000.000 / 800.000.000 = 6,25 vòng/năm. Con số càng cao thì hàng luân chuyển càng nhanh, vốn ít bị chôn trong kho.
Số ngày tồn kho bình quân (DIO) nghĩa là gì?
Số ngày tồn kho bình quân (DIO — days inventory outstanding) cho biết trung bình một món hàng nằm trong kho bao nhiêu ngày trước khi bán được, tính bằng 365 chia cho số vòng quay. Với vòng quay 6,25 vòng/năm, DIO = 365 / 6,25 = 58,4 ngày. Đây chỉ là cách diễn đạt khác của vòng quay nhưng trực quan hơn: vòng quay cao thì số ngày tồn kho thấp.
Nên dùng giá vốn hay doanh thu để tính vòng quay?
Phải dùng giá vốn hàng bán (COGS), không dùng doanh thu. Lý do: doanh thu ghi theo giá bán (đã cộng lãi), còn tồn kho ghi sổ theo giá vốn. Nếu lấy doanh thu chia tồn kho, số vòng quay sẽ bị thổi phồng vì tử số và mẫu số đo bằng hai "thước" khác nhau. Một số tài liệu cũ dùng doanh thu, nhưng chuẩn mực phổ biến hiện nay là dùng giá vốn để hai vế đồng nhất.
Vòng quay bao nhiêu là tốt?
Không có con số "đẹp" chung cho mọi ngành. Siêu thị thực phẩm tươi có thể quay vài chục vòng/năm, trong khi cửa hàng nội thất hay trang sức chỉ vài vòng mà vẫn lành mạnh. Mốc 8,0 vòng trong công cụ chỉ là ví dụ minh hoạ. Cách đúng là so với kỳ trước của chính bạn và với đối thủ cùng ngành. Quá thấp là hàng ế, nhưng quá cao đôi khi lại là dấu hiệu nhập thiếu, hay hết hàng làm mất doanh thu.
Hàng tồn kho bình quân tính ra sao?
Hàng tồn kho bình quân = (Tồn đầu kỳ + Tồn cuối kỳ) / 2. Dùng số bình quân thay vì chỉ lấy số cuối kỳ giúp làm mượt biến động mùa vụ — ví dụ ngành bán lẻ thường phình kho mạnh trước Tết rồi xả sau Tết. Nếu có số liệu theo tháng, bạn có thể lấy bình quân của 12 tháng để chính xác hơn. Trong ví dụ trên, tồn kho bình quân là 800.000.000 đồng.
Làm sao cải thiện vòng quay hàng tồn kho?
Mục tiêu là bán nhanh hơn mà không để hết hàng. Vài hướng: nhập hàng sát nhu cầu thực (dựa trên dữ liệu bán), xả nhanh hàng chậm luân chuyển bằng khuyến mãi, đàm phán giao hàng nhỏ và thường xuyên với nhà cung cấp, bỏ bớt SKU bán kém. Ví dụ minh hoạ: nếu siết tồn kho từ 800.000.000 xuống 400.000.000 đồng mà giữ nguyên doanh số, vòng quay tăng từ 6,25 lên 12,50 vòng/năm và số ngày tồn kho giảm còn 29,2 ngày.