Nợ mang tiếng xấu, nhưng vay mượn thật ra chỉ là một công cụ — mà công cụ thì giúp ích hay gây hại là tùy cách dùng. Điều cốt lõi là biết phân biệt nợ tốt với nợ xấu, và biết tài chính của mình gánh được bao nhiêu nợ là an toàn.
Điều gì làm nên một khoản “nợ tốt”?
Nợ tốt thường dùng để mua những thứ tăng giá trị hoặc giúp thu nhập của bạn tăng theo thời gian — một khoản vay mua nhà hợp lý, đầu tư cho học hành, hay vay làm ăn. Loại này thường lãi suất thấp hơn và có thể là một dạng đòn bẩy tài chính: dùng tiền vay để nắm một tài sản đáng giá hơn nhiều so với tiền mặt bạn có.
Còn điều gì khiến nó thành “nợ xấu”?
Nợ xấu dùng để mua những thứ mất giá hoặc tiêu xài hết, lại thường lãi suất cao — dư nợ thẻ tín dụng, vay nóng, hay vay mua một chiếc xe mất giá mà bạn thật ra chưa kham nổi. Nhớ rằng ở đây lãi kép quay lại chống bạn: dư nợ lãi 20% không trả sẽ phình to không ngừng, đúng kiểu ngược lại của một khoản đầu tư đang lớn lên.
DTI: tỷ lệ mà người cho vay dùng để đánh giá bạn
Tỷ lệ nợ trên thu nhập (DTI) là tổng các khoản trả nợ mỗi tháng chia cho tổng thu nhập mỗi tháng (trước thuế). Ngân hàng dựa vào nó để quyết định bạn có đủ sức vay mua nhà hay không. Nói chung, DTI dưới 36% được xem là khỏe mạnh, còn trên 43% thì vay sẽ khó hơn. Đây cũng là một thước đo cá nhân rất rõ: DTI càng thấp, phần thu nhập thật sự là của bạn càng nhiều.
Chiến lược để trả hết nợ
Nếu nợ xấu đang đè nặng bạn, có hai cách đã được kiểm chứng. Cách “thác nợ” (avalanche) dồn trả khoản lãi suất cao nhất trước để tiết kiệm được nhiều tiền nhất; cách “lăn cầu tuyết” (snowball) xóa khoản nợ nhỏ nhất trước để có cảm giác thắng nhanh, lên tinh thần. Cách tốt nhất là cách bạn thật sự theo được đến cùng.