Công cụ tính quỹ tích lũy
Có những khoản chi lớn chẳng có gì bất ngờ — bạn biết trước cả số tiền lẫn lúc nào phải chi: đám cưới sang năm, tiền sắm Tết, chuyến du lịch hè, học phí kỳ tới, hay phí bảo hiểm đóng một lần mỗi năm. Quỹ tích lũy (sinking fund) đơn giản là chia nhỏ một khoản chi lớn đã biết thành những phần góp đều đặn hàng tháng, để đến hạn là bạn có sẵn tiền, khỏi phải vay nóng hay rút sổ tiết kiệm dài hạn trước hạn.
Quỹ này khác quỹ dự phòng khẩn cấp (lo cho việc bất ngờ, không có ngày đáo hạn) và cũng khác kiểu tiết kiệm chung chung. Quỹ tích lũy có hai con số cố định: số tiền cần đạt và hạn chót. Nên câu hỏi luôn gói gọn trong một phép tính: mỗi tháng để dành bao nhiêu? Công thức cơ bản là (mục tiêu − số đã có) ÷ số tháng. Ví dụ: cần 120.000.000 đồng sau 18 tháng, giờ đã có 20.000.000 đồng, thì mỗi tháng để dành 5.555.556 đồng là đủ.
Nếu bạn gửi quỹ này vào nơi có sinh lãi (sổ tiết kiệm, tài khoản tích lũy), tiền lãi đỡ cho bạn một phần, nên mức góp hàng tháng nhẹ đi đôi chút. Với giả định minh hoạ 4%/năm, mức góp xuống còn 5.319.672 đồng/tháng — bớt khoảng 235.883 đồng mỗi tháng. Một điều cần nhớ: lãi suất trong mọi ví dụ ở trang này chỉ là con số giả định cho dễ tính, không phải lãi suất niêm yết hiện hành; bạn hãy nhập mức lãi suất thật của mình vào công cụ.
Công thức quỹ tích lũy
Cách tính cơ bản (chưa tính lãi)
Đây là con số chính công cụ đưa ra, dễ nhẩm và luôn chắc ăn vì không dính tới lãi suất:
Góp mỗi tháng = (Số tiền mục tiêu − Số đã có) ÷ Số tháng còn lại
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Mục tiêu | Tổng số tiền cần có vào ngày đến hạn |
| Số đã có | Số tiền bạn đã để dành sẵn cho mục tiêu này |
| Số tháng | Số tháng từ nay đến hạn chót |
Lấy ví dụ 120.000.000 đồng, đã có 20.000.000 đồng, còn 18 tháng: (120.000.000 − 20.000.000) ÷ 18 = 5.555.556 đồng/tháng. Tổng tiền bạn tự bỏ ra trong 18 tháng là 100.000.000 đồng, cộng với 20.000.000 đồng có sẵn là vừa đủ 120.000.000 đồng.
Cách tính khi có lãi
Khi quỹ gửi sinh lãi, ta tìm mức góp đều (PMT) sao cho số đã có (đã sinh lãi) cộng với dòng tiền góp (mỗi khoản nạp vào đầu tháng nên hưởng lãi luôn trong tháng đó) chạm đúng mục tiêu vào ngày đến hạn:
Số đã có × (1 + r)^m + PMT × ((1 + r)^m − 1)/r × (1 + r) = Mục tiêu
trong đó r là lãi suất tháng hiệu dụng = (1 + lãi suất năm)^(1/12) − 1, còn m là số tháng. Công cụ phía trên tính đúng theo cách này, nên bạn có thể đối chiếu từng con số. Quỹ tích lũy thường có kỳ hạn ngắn (vài tháng đến vài năm) nên phần lãi đóng góp không bao nhiêu — đừng trông mong lãi "gánh" thay bạn quá nhiều.
Quỹ tích lũy khác quỹ dự phòng thế nào?
- Quỹ tích lũy: cho khoản chi biết trước cả số tiền lẫn ngày — cưới hỏi, Tết, du lịch, học phí, đăng kiểm xe, phí bảo hiểm năm. Có ngày "tiêu hết" rõ ràng.
- Quỹ dự phòng khẩn cấp: cho việc bất ngờ — mất việc, ốm đau, hỏng xe. Thường để bằng 3–6 tháng chi phí và bạn cố không đụng tới.
Nên tách riêng hai quỹ, để tiền cưới không vô tình biến thành tiền chữa bệnh, và ngược lại.
Mô hình này bỏ qua những gì
Công cụ giả định bạn góp đều đặn đúng hạn, lãi suất không đổi suốt kỳ, và bỏ qua thuế, phí, trượt giá. Nếu chi phí mục tiêu có thể tăng (ví dụ giá tour, học phí), bạn nên đặt mục tiêu cao hơn một chút để có biên an toàn.
Ví dụ: cần 120.000.000 đồng, đã có 20.000.000 đồng, thử nhiều mốc thời hạn
Giả định cho dễ tính: lãi suất 4%/năm (nếu gửi sinh lãi), góp đều vào đầu mỗi tháng. Cùng một mục tiêu nhưng hạn chót khác nhau là mức góp đã chênh nhau rất nhiều — thời hạn càng dài, mỗi tháng càng nhẹ:
| Thời hạn | Góp/tháng (không lãi) | Góp/tháng (có lãi 4%) | Tổng tự bỏ ra (không lãi) |
|---|---|---|---|
| 6 tháng | 16.666.667 | 16.411.579 | 100.000.000 |
| 12 tháng | 8.333.333 | 8.092.382 | 100.000.000 |
| 18 tháng | 5.555.556 | 5.319.672 | 100.000.000 |
| 24 tháng | 4.166.667 | 3.933.584 | 100.000.000 |
| 36 tháng | 2.777.778 | 2.548.028 | 100.000.000 |
Đọc bảng này theo kiểu thực tế: nếu mức 5.555.556 đồng/tháng cho thời hạn 18 tháng quá sức, bạn có ba cách — kéo dài thời hạn (sang 24 tháng còn 4.166.667 đồng/tháng), hạ mục tiêu, hoặc bỏ thêm tiền vào ngay từ đầu. Phần lãi (cột giữa) chỉ đỡ được một chút: ở mốc 18 tháng, mức góp giảm từ 5.555.556 xuống 5.319.672 đồng — quỹ ngắn hạn thì đừng cậy nhiều vào lãi.
Nếu bạn còn phân vân giữa "để dành cho một mục tiêu cụ thể" và "lập quỹ dự phòng", hãy dùng thêm công cụ Mục tiêu tiết kiệm và Quỹ dự phòng khẩn cấp của FiMo để nhìn cả bức tranh.
Câu hỏi thường gặp
Quỹ tích lũy (sinking fund) là gì?
Quỹ tích lũy là khoản tiền bạn để dành đều hàng tháng để lo cho một khoản lớn đã biết trước cả số tiền lẫn thời điểm — như đám cưới, sắm Tết, du lịch, học phí, hay phí bảo hiểm năm. Thay vì đến hạn mới chạy đôn chạy đáo, bạn chia nhỏ ra: ví dụ cần 120.000.000 đồng sau 18 tháng và đã có 20.000.000 đồng thì chỉ cần để dành 5.555.556 đồng/tháng.
Mỗi tháng cần để dành bao nhiêu để đủ tiền đúng hạn?
Công thức cơ bản: (số tiền mục tiêu − số đã có) ÷ số tháng còn lại. Với mục tiêu 120.000.000 đồng, đã có 20.000.000 đồng và còn 18 tháng: (120.000.000 − 20.000.000) ÷ 18 = 5.555.556 đồng/tháng. Nếu gửi quỹ vào nơi sinh lãi (giả định cho dễ tính là 4%/năm), mức góp giảm còn khoảng 5.319.672 đồng/tháng.
Quỹ tích lũy khác quỹ dự phòng khẩn cấp ở điểm nào?
Quỹ tích lũy dành cho khoản chi biết trước và có ngày đến hạn rõ ràng (cưới hỏi, Tết, học phí) — bạn lập ra là để tiêu. Quỹ dự phòng khẩn cấp dành cho việc bất ngờ (mất việc, ốm đau), thường bằng 3–6 tháng chi phí và bạn cố không đụng tới. Nên để hai quỹ ở hai tài khoản riêng cho khỏi lẫn mục đích.
Nên để quỹ tích lũy ở đâu cho tiện và sinh lãi?
Vì quỹ tích lũy có ngày tiêu cố định, hãy ưu tiên nơi dễ rút đúng hạn và an toàn hơn là nơi lãi cao mà ràng buộc. Hay chọn nhất là tài khoản tích lũy/tiết kiệm online, hoặc sổ tiết kiệm chọn kỳ hạn khớp đúng ngày đến hạn để khỏi phải rút trước (rút trước hạn thường chỉ được lãi không kỳ hạn rất thấp). Kỳ hạn ngắn thì phần lãi chẳng đáng kể — như ví dụ 18 tháng, lãi chỉ giảm mức góp từ 5.555.556 xuống 5.319.672 đồng/tháng.
Nếu mức góp hàng tháng quá cao thì làm sao?
Bạn có ba "cần gạt": (1) kéo dài thời hạn — ví dụ mục tiêu 120.000.000 đồng, đã có 20.000.000 đồng: 18 tháng cần 5.555.556 đồng/tháng nhưng 24 tháng chỉ còn 4.166.667 đồng/tháng; (2) hạ mục tiêu (chọn gói/tour rẻ hơn); hoặc (3) bỏ thêm tiền vào ngay từ đầu. Cứ nhập thử từng phương án vào công cụ là thấy ngay con số đổi theo.
Lãi suất 4%/năm trong ví dụ có phải lãi suất ngân hàng thật không?
Không. Mức 4%/năm dùng xuyên suốt trang này chỉ là con số giả định cho dễ theo dõi phép tính. Lãi suất tiền gửi thật thay đổi theo ngân hàng, kỳ hạn và thời điểm. Quan trọng hơn: con số chính của quỹ tích lũy là cách tính không lãi — luôn chắc ăn vì không phụ thuộc lãi suất. Muốn tính cả phần lãi thì bạn nhập lãi suất thật của mình vào công cụ.
Lập quỹ tích lũy cho Tết và đám cưới thì tính thế nào?
Mỗi mục tiêu nên có một quỹ riêng với số tiền và ngày đến hạn riêng. Ví dụ: quỹ Tết cần 8.333.333 đồng/tháng nếu mục tiêu 120.000.000 đồng cho 12 tháng (đã có 20.000.000 đồng). Tính từng quỹ bằng công thức (mục tiêu − đã có) ÷ số tháng, rồi cộng các mức góp hàng tháng lại là ra tổng tiền cần trích từ thu nhập. Nếu tổng vượt quá sức, ưu tiên mục tiêu nào gần hạn hơn trước.